Hot topic: begeleiden “versus” beoordelen

Een “hot topic” onder begeleiders van startende docenten is de scheiding tussen begeleiden en beoordelen. Elke keer als dit onderwerp ter sprake  komt tijdens bijeenkomsten binnen het project Begeleiding Startende Leraren volgt een verhit debat. “Strict gescheiden houden, anders voelt het de starter zich niet veilig tijdens de coaching” is een veel gehoord argument onder begeleiders. Oftewel: de teamleider haalt de informatie die nodig is om de starter goed te beoordelen maar ergens anders vandaan. Bijvoorbeeld via lesobservaties, leerling enquêtes of 360 graden feedback instrumenten. “Als de teamleider het oordeel van de begeleider nodig heeft voor de beoordeling doet hij of zij zijn werk niet goed!” riep een schoolopleider onlangs.
Sommige teamleiders brengen daar tegenin dat leidinggevenden informatie moeten kunnen inwinnen bij de begeleider. Zij beargumenteren dat het in het belang is van de leerling, maar ook van collega docenten én de starter zelf dat de beoordeling klopt- of dat nu positief is of negatief.

Hoe richten de voorstanders van “strict gescheiden houden” de begeleiding en beoordeling in? Teamleider en begeleider hebben elk afzonderlijk gesprekken met de starter. Het is de verantwoordelijkheid van de starter om de feedback van de leidinggevende vanuit het beoordelingstraject in te brengen bij de begeleider en het coachingstraject. Ook is het de verantwoordelijkheid van de starter om zelf in een portfolio de eigen ontwikkeling bij te houden en daarover te rapporteren aan de teamleider. Soms is er ook een direct lijntje vanuit teamleider naar begeleider: de begeleider krijgt dan van de teamleider de opdracht om op een bepaald punt met de starter aan de slag te gaan.

De meeste scholen kiezen voor een middenweg: een beetje informatie vanuit begeleiders naar leidinggevenden kan wel, als het maar in alle openheid gebeurt. In een driegesprek bijvoorbeeld, waarbij het uitgangspunt is dat de begeleider alleen dingen benoemt die ook tegen de starter zelf gezegd zijn. In dit “grijze gebied” zit ook de vraag “Is deze starter leerbaar?”. Bij veel scholen is dit de enige vraag die een leidinggevende aan de begeleider mag stellen (waarom deze vraag dan wel, vraag ik me af?). Begeleiders die erg met het functioneren van een starter in hun maag zitten kiezen er ook wel eens voor om leidinggevenden een tip te geven: “misschien moet je nog een keer bij Pietje in de les gaan kijken”. Zo doen ze wel wat met hun onrustige gevoel, zonder zelf een oordeel uit te spreken.

Heldere beoordelingscriteria voor de starter zijn in elk geval belangrijk, voor het eerste jaar én de jaren erna. Daar kan her en der nog wel wat aan verbeterd worden, blijkt. Tot voor kort werden in de observatie van starters door teamleiders en begeleiders niet zelden andere instrumenten of kijkkaders gebruikt. En dan is er nog de vraag: beoordeel je of de starter zich heeft ontwikkeld, of op een absolute norm? Wat houdt het eigenlijk in als je zegt: “deze starter is geschikt voor onze school”?

Ik vind het een interessante discussie. Welke oplossing doet het meest recht aan de belangen van zowel starter als leerlingen? Hoe strict is de lijn tussen begeleiden en beoordelen bij jou op school? En vooral: wat vinden starters daar eigenlijk van?

Advertenties

2 gedachtes over “Hot topic: begeleiden “versus” beoordelen

  1. Ik snap dat de middenweg in deze discussie misschien de meest praktische, eenvoudige, hanteerbare weg lijkt voor de begeleider en de beoordelaar. Ik verwacht echter dat het juist vraagt om een constante kritische houding van begeleiders en beoordelaars ten opzichte van hun functie en de grenzen van hun onderlinge communicatie.

    Want waar ligt de grens dan wel? Ik vind het voorbeeld dat je geeft eigenlijk wel sprekend, Maaike. Is het bijvoorbeeld niet zo dat een begeleider al behoorlijk dicht bij het beoordelingsproces betrokken is, als hij de leidinggevende tipt om in de klas van Pietje te gaan kijken? Je kunt je afvragen of Pietje zich veilig voelt tijdens een observatie van zijn begeleider als er mogelijke (indirecte) consequenties zijn voor zijn aanstelling. Ook al is de link nog zo zwak.

    Volgens mij moet een begeleider altijd een veilig klimaat creëren waarbinnen de starter zijn ervaringen, frustraties en leervragen kan uiten en waarbinnen hij ook een keer mag blunderen of experimenteren.

    Andersom kun je je ook afvragen of de leidinggevende contact moet opnemen met de begeleider om aan te geven op welke punten de starter zich verder moet ontwikkelen (bijvoorbeeld naar aanleiding van het functioneringsgesprek). Ten eerste is dit soort informatie behoorlijk vertrouwelijk zou ik denken. Daarnaast is de starter een volwassene, die zijn eigen verantwoordelijkheid kan nemen en zelf bij zijn begeleider aan kan geven aan welke punten hij nog wil werken.

    Concluderend, het meest belangrijk is dat iedereen die betrokken is bij de begeleiding en de beoordeling van de starter erkent dat deze driehoeksrelatie lastig blijft. Iedereen moet continu blijven afwegen op welke manier de starter een eerlijke kans krijgt om zich op een ‘veilige’ manier te ontwikkelen. Wat mij betreft kan dat alleen wanneer er in ieder geval open gecommuniceerd wordt over welke informatie-uitwisseling er bestaat tussen de betrokkenen. Maar wat mij betreft zou alle communicatie via de starter moeten lopen. Want de starter is zelf verantwoordelijk voor zijn eigen ontwikkelproces.

    Like

  2. Mooie reactie, Kim. Ik sluit me wel aan bij je conclusie dat transparantie over de communicatielijnen cruciaal is.

    Je opmerking: “Volgens mij moet een begeleider altijd een veilig klimaat creëren waarbinnen de starter zijn ervaringen, frustraties en leervragen kan uiten en waarbinnen hij ook een keer mag blunderen of experimenteren” roept bij mij wel vragen op, merk ik. Want het zou toch eigenlijk zo moeten zijn dat je je blunders en experimenten niet “geheim” zouden hoeven zijn? Een goede schoolleider zou blunders en experimenten zelfs moeten toejuichen als “schitterende mislukkingen” en waardevolle leerervaringen. En is het uiten van je frustraties en leervragen naar je teamleider per definitie “onveilig”? Dat hoop ik toch niet. Waar we denk ik voor moeten uitkijken is dat de indruk wordt gewekt dat je richting je (team)leider alleen van je allerbeste kant moet laten zien. Of dat de teamleider er alleen maar is om je te beoordelen. Of dat schoolleiders elke fout, twijfel of vraag als “negatief” feit meenemen in de beoordeling.

    Misschien is een veilig leerklimaat juist een klimaat waarin de dialoog tussen alle partijen over de ontwikkeling van de starter heel open en transparant is?

    Like

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s